Circulair

De mist trekt op...er is een vooruitstrevende visie met oog op de toekomst.

 

In de week van de circulaire economie in 2018, op 16 januari, heeft Ooms architecten het manifest van de BNA, “wij gaan circulair” ondertekend. Dit sluit aan bij het Rijksbrede programma Circulaire Economie ‘Nederland circulair in 2050‘ . Het programma geeft aan hoe beter met grondstoffen, producten en diensten kan worden omgegaan om deze doelstelling te halen.

Op 18 januari 2018 hebben wij een intentieverklaring getekend om in Amersfoort een bijdrage te leveren aan de circulaire economie.

AmersfoortCirculair.180118

De bouw verbruikt 40% van de grondstoffen. Wij onderkennen de noodzaak van de ambitie van de BNA om dit te halveren in 2030. Bij de keuze van materialen in onze projecten proberen we grondstoffen in bestaande ketens hoogwaardig te benutten. Dit doen wij door waar het kan materialen te recyclen. Zo konden we recent bij een verbouwing al het te slopen gevelmetselwerk hergebruiken. Dit was even duur als nieuw metselwerk te bestellen!
Waar nieuwe grondstoffen nodig zijn, kiezen we zoveel mogelijk voor duurzaam geproduceerde, hernieuwbare grondstoffen zoals hout . Dit zijn, naast de gewenste esthetiek, onze primaire criteria bij materiaalkeuzes. Dit staat ook beschreven in het Grondstoffenakkoord.

 

Afbeelding1_Almere
Woningen met zorg, geïnspireerd door Cradle 2 Cradle (Ooms architecten, 2012)

De noodzaak voor circulaire architectuur wordt inzichtelijk gemaakt door het begrip Earth Overshoot Day . Dit is “de dag van een bepaald jaar wanneer – vanaf 1 januari geteld – de mensheid wereldwijd net zoveel van de Aardse grondstoffen, voedingswaren, en dergelijke heeft opgebruikt als wat de Aarde in één jaar tijd terug kan opbrengen en de geproduceerde afvalstoffen kan verwerken” (bron Wikipedia). Volgens deze berekening methode is deze dag de laatste decennia vervroegd van 14 december (1981) naar 2 augustus (2017).

De noodzaak voor circulaire architectuur
Ontbossing Borneo 1950 – 2020

Circulaire architectuur
Ooms architecten wil een  bijdrage leveren aan het tot stand komen van een circulaire economie. Maar wat betekent circulaire economie? Er bestaan voor circulaire economie inmiddels 144 definities ! Wij hebben het dan over “het creëren van een economisch systeem waarin hoogwaardig hergebruik van grondstoffen zorgt voor nieuwe waarde.” Het gaat dus om nieuwe verdienmodellen, ook voor de vastgoedsector.


Manifest BNA

Het manifest van de BNA kent een aantal hoofd uitgangspunten. Deze punten zijn ook te vinden op de website van de BNA:

1. Een circulair businessmodel is het startpunt voor circulaire architectuur.
2. De natuur is inspiratiebron en schoolvoorbeeld van circulariteit.
3. Een bouwwerk is aanpasbaar en flexibel gedurende zijn leven.
4. Een bouwwerk inclusief zijn componenten is eenvoudig te (de)monteren en construeren.
5. De bouwmaterialen zijn kwalitatief hoogwaardig, niet toxisch en eenvoudig herbruikbaar.

De consequenties van deze uitgangspunten hebben wij vertaald naar ontwerpregels of design rules. Deze zijn ook geïnspireerd op de invalshoeken Recycle, Re-use, Reduce en het aanbieden van producten als dienst. Hieronder bespreken wij kort wat deze begrippen kunnen betekenen.

De consequenties van circulaire architectuur brengen wij voor opdrachtgevers financieel in beeld. Dit doen wij m.b.v. het door ons (in samenwerking) ontwikkeld instrument. Hier worden de gevolgen van duurzame ontwerpkeuzes financieel inzichtelijk in de Total Cost of Ownership van een gebouw.In onze projecten bespreken wij deze graag in een vroeg stadium met de opdrachtgever.

Warmte voorziening_CE Delft

Recycle betekent voor onze ontwerpen, dat we zoeken naar producten, waarin grondstoffen zijn hergebruikt. Of die zijn opgebouwd uit grondstoffen, die oneindig voorradig zijn (renewable sources). Hout is een biobased materiaal dat groeit en bij duurzaam beheer oneindig voorradig is. Staal is dat niet maar kan zonder kwaliteitsverleis voor 100% worden hergebruikt na demontage. Al 30% van het staal in de wereld wordt uit schroot geproduceerd en meer dan 80% van het balkstaal. Door het ontwerp te benaderen vanuit het hergebruiken van grondstoffen, producten en bouwmaterialen worden gebouwen een grondstoffen depot.

Wat betreft energie betekent het recycle de toepassing van oneindige energie bronnen, zoals zonnepanelen. Voor de woningbouw is er door CE Delft onderzoek gedaan wat de ins en outs zijn van verschillende oplossingen als vervanging van gas. PV panelen en een warmte pomp zijn op dit moment de meest economische opties. Voor de toekomst wordt veel van het gebruiken van aardwarmte verwacht. De financiering van het overschakelen op een alternatief van gas, zoals een warmtepomp, in een bestaande woning is echter voor veel huishoudens nog een grote uitdaging blijkt uit een recent onderzoek van Milieudefensie.

Zonneenergie
Ontwerp nieuwbouw met 6.000m2 PV panelen voor grondverwerkend bedrijf in Reeuwijk.


In het ontwerp voor een bedrijfsgebouw van 10.000m2 in Reeuwijk hebben we voorgesteld het dak te voorzien van PV panelen.  De extra geproduceerde energie kan aan omliggende bedrijven worden geleverd. Zo ontstaat er een lokale energie centrale met duurzaam opgewekte energie.

Re-use betekent flexibiliteit van het ontwerp en de mogelijkheid van demontage van toegepaste bouwmaterialen in de toekomst. Het terugwinnen van grondstoffen, producten en bouwmaterialen zijn van grote betekenis in de circulaire economie. Voorwaarde is dat deze onderdelen op een manier kunnen worden verwijderd, dat ze ook te hergebruiken zijn. In onze ontwerpen houden wij daar zoveel mogelijk rekening mee.
En re-use betekent natuurlijk zuinig zijn op onze bestaande gebouwen voorraad door herbestemming goed te overwegen.

Reduce betekent  het reduceren van de toepassing van (nieuwe) grondstoffen. Voor onze ontwerpen passen we bij voorkeur bouwmaterialen toe waarin zo min mogelijk nieuwe grondstoffen zijn gebruikt of biobased zijn. En die een lange levensduur hebben en een lage onderhoudsvraag. En als er onderhoud nodig is, met biologisch afbreekbare middelen.
Voor de HIC Breda hebben we voor de gevel gekozen uit onbehandeld hout wat geen onderhoud nodig heeft. Verder bestaat de gevel uit een plaatmateriaal, gemaakt van houtvezels, dat eenvoudig met biologisch afbreekbare middelen kan worden gereinigd.

Circulaire economie pur sang
Het gebruiken van producten die als dienst worden aangeboden, waarbij de producent eigenaar blijft van het product en een prestatie garandeert tegen aan afgesproken prijs. Dit  stimuleert fabrikanten producten te maken, die energiezuinig zijn, demontabel en robuust zijn, weinig onderhoud vragen en een lange levensduur hebben. Bijkomend voordeel voor de producent is, dat hij eigenaar blijft van de gebruikte grondstoffen.

Design rules

Build a house like a tree....op het gebied van circulaire architectuur zijn wij vooral door Cradle to Cradle geïnspireerd. Dit is voor ons het leidende principe voor duurzaamheid in de gebouwde omgeving.
Een selectie wat een en ander voor ons betekent vindt u hier onder.

cyle 300x300

1

Materialen gebruiken die we kunnen hergebruiken en die de natuur kan verwerken als wij ze niet meer gebruiken oftewel afval is voedsel.
tree 300x300

2

Materialen gebruiken die groeien en onderdeel zijn van een oneindige levenscyclus waarbij ze tijdens productie, gebruik en hergebruik geen belasting vormen voor mens en milieu.
energie 300x300

3

Gebruiken van oneindige energie bronnen.
bamboo 300x300

4

Een demontabele en/of slimme (slanke) bouwmethode toepassen.
house 300x300

5

Ruimte maken of laten op de locatie voor evenveel of meer biomassa, bodem en schoon water dan dat er was op de locatie voordat we er gingen bouwen.
 
vogel 300x300

6

Het in en rondom het gebouw ruimte geven aan levende organismen.